Aflevering 2 — Annemarie

Ik vind het superleuk om ook op deze manier te beginnen, want we hebben net bedacht dat het toch wel iets van drie jaar geleden moet zijn geweest, toen ik een kundalini-awakening-sessie gaf in Delft. Die avond was je erbij en vervolgens hebben we een mooi contact gehad, een mooie wandeling in Rotterdam door het park waar je je verhaal vertelde. Dat was heel mooi, en voor mij ook een waarde om te zien wat voor diversiteit aan kundalini-ervaringen mensen hebben en hoe dat hun leven transformeert. Dus heel dankbaar dat je je verhaal wilt doen.

Ja, het vereist toch een bepaalde dapperheid om je verhaal naar buiten te dragen. Zoals je zelf in de gesprekken die we hebben gehad wel vaker vertelt: het is niet van een leien dakje gegaan. Des te mooier dat je hier je wijsheid wilt delen en mensen kunt helpen die mogelijk iets vergelijkbaars meemaken of denken: wat gebeurt er met me? Want dat is toch eigenlijk wel iets waar heel veel mensen iets aan hebben. Want ook haar wordt gezien als iets vreemds, maar het is eigenlijk gewoon onze natuur die ontstaat. Dus dank je wel, Annemarie.

Ja, heel graag gedaan, heel graag gedaan. Het is een beetje lastig waar ik moet beginnen, want het zijn zoveel dingen die meespelen. Het is eigenlijk een pad. Een pad wordt voor je uitgespreid op het moment dat je ruimte geeft aan het leven om door je heen te leven. Dat klinkt een beetje raar, maar voor mij was het zo. Ik kwam vanuit de harde wereld van de beleggingen. Ik was vermogensadviseur en ik heb toen omgeschoold naar consultant-coach. En daarin kwam ik voor het eerst in aanraking met Jung en met zinvol toeval. Toen ik dat hoorde, dacht ik: wauw, laat ik nou eens kijken, als ik mijn agenda niet meer helemaal volplan, wat zich dan aandient op die momenten. En dat heeft mijn leven een draai gegeven, omdat ik eigenlijk zonder dat ik wist dat ik, zoals mensen nu zeggen, in overgave was — dat klinkt een beetje gek — gewoon dacht: als ik eens een stukje inruim voor de magie van het leven. En dat heeft mij ontzettend veel gebracht. En eigenlijk is die magie van het leven kundalini, en dan hebben we het over mahakundalini. Maar goed, in die tijd wist ik dat natuurlijk helemaal nog niet.

In ieder geval mooi om met de context te beginnen. Je had een totaal ander leven. Je had me gezien, het verhaal was totaal de fysieke wereld, als het ware. En los van dat er iets energetisch leek te gebeuren, kwam er ook een verlangen naar de kunstzinnig therapeut.

Ja, ik wilde gewoon weten hoe het leven nou werkte. Dat was voor mij mijn grootste drijfveer. Ik wist wie ik was, ik dacht te weten wie ik was, met al mijn talenten en mijn negativiteiten, met al mijn schaduwkanten. Maar er werd gezegd: er is nog wat meer in deze wereld. En dat wilde ik wel eens onderzoeken. En ook mijn hele psyche. Dus ik dacht: ik ga googelen op zingeving en op schilderen, want ik schilder heel graag. En toen kwam ik bij die kunstzinnig coach, en daar maakte ik kennis met de psychokinetische kant. Dat is in de psychologie niet alleen het stukje wat we kennen als mens-zijn, maar ook het psychische van ons, een stukje bovenbewustzijn en een stukje onderbewustzijn. En in dat onderbewustzijn en bovenbewustzijn kom je gewoon tegen als je intuïtief gaat schilderen met vragen.

En dit was dus eigenlijk voordat überhaupt de, tussen aanhalingstekens, echt heftige kundalini-ontwaking begon waar je over hebt verteld. Dus eigenlijk was dit al een soort inleiding, het leven dat je al een beetje die richting op stuurde om je voor te bereiden: oké, er gaat een grote shift gebeuren.

Precies, precies. En toen kreeg ik heel veel inzicht in de chakra’s, want dat was ook nog eens aan de hand van de chakra’s. Het werd niet getoond als een model, maar langs de stappen van de chakra’s eigenlijk de weg van ontwikkeling. En later heb ik die chakra’s zo belangrijk gevonden dat ik ze vervolgens zelf ben gaan studeren bij Anodea Judith, een mevrouw in Amerika. Zij heeft de psychologie van de chakra’s weer terug naar India gebracht. Zij heeft dat in Amerika ontwikkeld en vervolgens in India lesgegeven. Omdat ze in India altijd zagen dat het heel erg esoterisch was, en zij zei: nee, het is niet esoterisch, het houdt gewoon verband met de ontwikkeling van ons mens-zijn.

Dus die twee hebben me eigenlijk gestoomd. Zowel de leraar in de chakra’s als mijn kunstzinnig coach, waarmee ik echt in aanraking kwam met alle schaduwen, onbewuste patronen, door kunstzinnig te werken. Dat is heel erg leuk, al je subpersonen. En eigenlijk mijn kantelpunt in die hele kunstzinnige coachingsopleiding was dat we een schilder moesten kiezen die ons inspireerde. Ik had een heleboel schilders die ik interessant vond. Meestal vond ik het onderwerp veel interessanter dan de schilder zelf. Bijvoorbeeld De tunnel naar het licht van Jheronimus Bosch. En toen heb ik gevraagd: mag ik niet dat jaaropdracht, jaren bezig houden met één schilder? Mag ik het omdraaien en zeggen: ik hou me niet bezig met één schilder, maar met wat de inspiratie van de schilder was?

En toen ben ik de christelijke mystiek ingedoken naar aanleiding van dat schilderij. En toen ging een hele wereld voor me open, want ik ben zonder godsdienst opgegroeid.

Even om de context te geven: dit is dus nog allemaal voordat je die retraite hebt gedaan en vervolgens naar India bent gereisd?

Is allemaal daarvoor. Dat is allemaal voor.

Het is achteraf gezien een heel mooi stappenplan, een soort de ruimte vrijmaken voor dat wat zich nog moest aandienen.

Want bij mij was kundalini al lang aan het werk, lang voordat ik wist wat kundalini was. Het enige was dat ik ruimte gemaakt had, dat ik niet meer mijn eigen agenda plande, maar het leven de ruimte gaf om door me heen te leven, op een hele speelse manier.

Eigenlijk wel grappig om te zien wat daar gebeurde. Hoe ik het zie: de nee tegen het leven werd steeds zachter. Want we leven in onze maatschappij met nee, het moet anders, het moet zo. Eigenlijk gebrek aan vertrouwen dat het leven het beste met je voorheeft. En hier ging het letterlijk van: oké, twee dagen per week ga ik vrij plannen om het leven een beetje binnen te laten, en langzamerhand dat vertrouwen te krijgen dat het aan jouw kant is. Dat er iets is wat goed voor je is.

Ja, nou ja, ik heb het nog nooit zo bekeken, maar wel dat ik dacht: als er meer is, dan moet ik wel ruimte voor dat meer maken. Ja, misschien zeggen we het wel zo. Meer is een mooi woord.

Nou ja, en toen kreeg ik een baarmoederverwijdering. Dit is allemaal al 26 jaar geleden.

Dus je kreeg een operatie, een baarmoederverwijdering?

Ja, en toen was voor het eerst dat ik stilgelegd werd. Ik ben twee maanden in bed geweest en toen ben ik gaan lezen, de biografieën van Édouard Schuré. Hij heeft dat in 1921 geschreven. Dat was de tijd waarin Rudolf Steiner, Blavatsky, allemaal kwamen, en die pioniers die informatie channelden. Dat boek gaf de biografie van Krishna, van Boeddha, van Pythagoras, en vele andere mannen, weliswaar. Het vertelde hoe zij van mens tot veel meer dan mens werden, eigenlijk door die geest geleid werden. En uiteindelijk ook zoveel wijsheid uit die grote geest konden halen. Dat inspireerde me zo, dat ik dacht: als hij dat kan, wie weet kan ik dat ook wel. En toen ben ik gaan mediteren.

De eerste meditatieles dacht ik: waar gaat het over, over stil zijn? Ik was altijd in stilte. Voor mij was ik kennelijk al jaren aan het mediteren.

Ja, een fysieke vorm van meditatie.

Ja, maar ik wist niet dat het meditatie was, omdat ik gewoon samen was met mijn onderwerp. Eigenlijk is dat meditatie. Ik dacht: ik ga daar zitten en ik ga eens leren mediteren. Maar het is zo natuurlijk. Ik denk ook dat we het over veel te moeilijk hebben gemaakt. Zoveel mensen mediteren al lang terwijl ze er geen idee van hebben. Ze hebben gewoon een manier waardoor ze uit het denken gaan en in het hart komen en samenvallen met wat het ook is.

Maar goed, toen had ik de tijd voor mezelf en toen luisterde ik naar een cd. En er was een zin die bij mij binnenkwam als een mokerslag. Dat was over alle mensen die stierven, en dat verhaal, zoals die Gordiaanse knoop. De ene keer stierven ze in de naam van de islam, en dan stierven ze allemaal weer in de naam van het christendom. En toen heb ik een eerste mystieke ervaring gehad, echt het oerverdrukkende gevoel van de vrouwen die hun man verloren en een kind verloren. En dat is zo’n kracht. Dat kwam eruit met hetzelfde geluid als waarmee ik mijn kind baarde.

Oerkracht vanuit onderaf.

Ja, ja. En toen heb ik nog een aantal mystieke ervaringen gekregen naar aanleiding van, denk ik, het lezen van mystieke geschriften. Dat veld kom je dan in.

Ik had een cursus geschreven, na mijn opleiding, persoonlijke groei over de chakra’s. En dat gaf ik. En na drie jaar zeiden een aantal mensen: waarom wil je geen spirituele groei gaan geven over de chakra’s, want dat is toch de volgende stap. En toen zei ik: jongens, één ding, ik heb geen godsbeeld. Het enige is dat voor mij God in alles leeft. De geest heeft uiteindelijk iets gevormd, dat zijn wij op aarde. En daarin stroomt kennelijk dat leven en die intelligentie. En dat kan in harmonie zijn, als het hart in harmonie is. Dus ik heb het idee: God is liefde, en daarmee kan ik niet naar buiten komen.

En toen dacht ik: dan ga ik toch die meditatie verder oppakken, en dan ga ik bij een organisatie waarvan ik de goeroe ken. Want de goeroe van Art of Living, waar we het nu over hebben, kwam heel vaak vlak bij mij in de buurt. Daar kwamen ook alle regeringsleiders, en dan werd ik uitgenodigd om daarbij te zijn. Voor de Indiase ambassade, en dan wilden ze dat vullen met mensen. En daar heb ik hem ontmoet. Dan deed ik mijn hart open naar hem. Het was een veld, een liefdesveld, het is niet normaal. En toen dacht ik: als ik nou ooit ergens vertrouwen heb om diep in meditatie te gaan, dan wil ik bij deze organisatie in meditatie.

Toen heb ik een vijfdaagse cursus gedaan, een driedaagse stiltecourse, een vijfdaagse stiltecourse. En toen wilde ik de tiendaagse gaan doen, want ik dacht: nu wil ik God ontmoeten. Whatever it is. Ik was zo open als wat. En ik kreeg geen toestemming. Zelfs in Duitsland zou dat wel zijn, en ik kreeg geen toestemming om die course te doen, omdat ik de zeven dagen gemist had. Maar op dat moment had ik nog best wel een agenda, dus ik had die tien dagen al uitgekozen. De organisatie zei: Annemarie, je kunt het regelen, geen probleem. Ze kregen het niet voor elkaar. Uiteindelijk hebben ze het zo geregeld dat ze zeiden: we krijgen niet voor elkaar dat je naar Duitsland mag, maar we hebben een plek in de ashram voor jou gevonden in India. Ik denk: oh.

En het was echt op heel kort dag. Ik wist helemaal niet waar ik naartoe ging. Bleek dat het met Navratri was, de tien dagen van bedanken van alle vrouwelijke godinnen, maar dat wist ik überhaupt niet. En zo ben ik naar India gegaan. Nooit enig idee dat ik naar India zou gaan, nee, totaal niet.

En daar bleek dat die cursus was met duizend mensen uit all over the world. Vijf dagen met alleen de internationals. En ik dacht: wat ik gelezen heb vanuit de christelijke mystiek, dat pas ik toe. Voor mij was het heel duidelijk: uit het hoofd en in het hart. En heel erg verbonden in de basis, dus echt met moeder aarde. Er waren stagiairs, twee mensen: ben ik aanwezig. Ik opende het hart naar de goeroe, maar ik zag hem als poort om met de bron in aanraking te komen, omdat hij een spiegeling was van die bron. Dus ik had echt zo van: oké, ik open mijn hart naar de goeroe, maar eigenlijk naar Christus, maar ook naar Boeddha en al die anderen die in dat veld verblijven, omdat zij ook gerealiseerd waren.

En na dag drie werd ik een kolom van licht. Echt, opeens kwam het licht binnen en dat weerkaatste in mijn chakra’s. En vanuit daar ging het weer omhoog. Het was gewoon één fontein van licht en liefde. En dat had ik elke keer weer.

Was het schokkend?

Nou ja, het was niet schokkend, maar ik dacht wel: god, zou dit het dan zijn? En het was ongelofelijk bijzonder. Dat je zo voelt dat je dat licht en die liefde bent.

Want je hebt het gevoel dat het van boven kwam en toen weerkaatste en kon circuleren in het systeem.

Ja, ja. Het was heel duidelijk, het kwam van boven, het viel op mijn spiegel, en vervolgens lichtte het van binnenuit op. Het was een fantastische ervaring, je kunt het niet uitleggen. Maar het was wel heel erg in me. Dat waren lange dagen. In het begin was het een sessie van drie uur. Maar die mensen kwamen daar voor hele dagen, namen broodjes mee, en die zagen olifanten op het toneel, er waren danseressen. Ik deed mijn ogen dicht, ging zitten, en het proces ging verder in mij. Ik zag verder niets, maar ik heb gewoon een hele intensieve leiding gehad, en ik weet nog steeds niet wat ik heb gehad.

We spreken nu over 2010. En ik heb altijd gedacht: het leven heeft mij geleid langs een soort draad van mijn leven die ik niet kende. Het leven heeft mij gebracht naar deze grote epifanie, wat het uiteindelijk werd, waar ik geen woorden voor had, waar ik ook geen betekenis aan kon geven, behalve wat ik in mijzelf voelde. En dat ik dacht: ik zal ook weer door het leven heel langzaam mogen zien wat ik eigenlijk heb meegemaakt. Dus ik ben ook nooit gaan zoeken in boeken wat het allemaal te betekenen had.

Ik zal het verhaal afmaken. Toen heb ik de volgende dag besloten dat ik niet mee zou gaan. Terwijl iedereen naar die grote zaal ging voor de negende dag, ben ik naar boven gelopen naar een tempel en ben ik op mijn buik gaan liggen, want ik had heel veel hitte in mezelf, ik had heel erg de behoefte om af te koelen. Het was een prachtige morgen. En ik ben daar in de baby-Shiva-houding gaan liggen. Dat had ik een keertje gehoord: op je buik, opgetrokken benen, eerst de ene kant dan de andere, en toen gewoon echt in volle overgave.

En toen hoorde ik zo in de verte nog die mantra. Het was een hele toestand geweest. Ik moest ook nog wat. Dus ik ga zitten en ik voelde dat ik al niet moest opstaan. Ik wil niet zeggen dat ik een kolom van licht was, maar ik voelde mezelf als een baal van energie. En op dat moment komt vanuit die basis een eerste slangachtigheid, dus een slang van energie, kracht, niet door mijn spine, en een boel armen die zich ontvouwden. Ik dacht: oh wauw, wat kan de tweede, wat kan de derde, wat kan de vierde. Ik denk: nou, het moet niet gekker worden, nu moet het zeker worden. Je moet naar het toilet, je moet eten, stap voor je hart, en hup, de berg af.

En vanuit welk perspectief zag je dit? Gewoon vanuit je eigen ogen, of zag je vanachter jezelf daar zitten?

Ik zag het eigenlijk vanuit weer die… Eén ding was voor mij heel duidelijk: ik moest daar blijven. Tijdens die hele tien dagen moest ik in mijn lichaam zitten. Dus ik was eigenlijk vanuit dat perineum, wat ik vaak aantrok om daar werkelijk aanwezig te zijn, vanuit daar zag ik wat zich ontvouwde. Nee, en je zag het niet. Je voelde het. En misschien is het dan ook het koppelen van een gevoel aan een beeld, dat weet ik niet.

Maar het gekke was wel: toen ik mezelf in beweging zette en ik ging lopen, voelde het alsof ik van die wapperende dingen achter me aan had, zoals ballonnen die kunnen meewaaien. Ik dacht: oh god, ik kan nog wat achter me aan slingeren. Zo voelde het.

En toen ging ik de berg af en toen kwam ik toevallig twee mensen tegen die de berg op gingen naar de tempel. En die vielen op hun knieën voor me. En die zeiden: ik ben ziek. Toen dacht ik: oh my god. Ik zeg: ja, ik ben onbekend. En ik kom uit Nederland. En ik moet heel nodig naar het toilet. Sorry. En toen ben ik doorgelopen.

Ja, en achteraf gezien is het wel heel bizar dat je zo’n moment vanuit onwetendheid niet zo mag beleven als een soort heiligheid. Maar dat angst er toch is, voor het grote misschien, maar ook gewoon voor het onbekende. En dat het zoveel mooier is als je weet welke weg je bewandelt. Mij is het allemaal overkomen en vervolgens moest ik gaan uitleggen voor mezelf wat er allemaal gebeurd was.

Tegelijkertijd vind ik het juist wel mooi, dat het zo heel aards is: ik moet naar het toilet. Bij een dergelijk onderwerp kan het heel gauw een boel van iemand schieten. En juist omdat het zo aards blijft, en er dus ook zo’n humoristisch moment ontstaat — nee, ik moet naar het toilet — denk ik dat het heel erg past bij de bescheiden, doe-maar-niet-al-te-gek-mentaliteit van Nederlanders. Die heeft geholpen om een goede balans te vinden tussen weten dat je hier het goddelijke belichaamt, dat hier iets groots is, maar dat je nog steeds onder de mensen bent.

Ja, ja. Maar de grootste grap was eigenlijk daarna. Ik ben een stap vergeten. Voordat dit gebeurde: elke keer weer als zo’n dag begon en we weer een sessie hadden met de mantra’s, merkte ik dat ik zelf licht werd. Ik verbond me weer met de goeroe, en dan gebeurde van alles in mijn lichaam. Maar er was iets in mij, en of dat nou kwam uit een oud lezen — want ik heb ook heel veel over de Rozenkruisers gelezen — of uit de christelijke mystiek: het gaat over het samenvloeien van het mens-zijn en het goddelijke.

En elke keer weer als ik in zo’n meditatie kwam, of in zo’n dag waarin gemediteerd werd en ik me overgaf, was er toch een verlangen naar dat samensmelten. En ik dacht: op een gegeven moment gaat dat gebeuren. Ik had de goeroe als poort, maar ik had geen idee wat dat samensmelten was. Maar elke dag dacht ik weer: het is weer niet gelukt. En het was dag negen: het is weer niet gelukt. En het was heel zonde, want er waren zoveel dingen waaruit bleek dat het wel gelukt was. Maar omdat ik een idee had over dat samenvloeien en dat ik dan in die eenheid zou komen en dat dat halleluja zou zijn. Niet dat ik kon zien dat wat ik al meemaakte al halleluja was.

Maar goed, toen ben ik gedesillusioneerd onder een boom gaan liggen, omdat ik ook zo op was, op dag negen of dag acht. En onder die boom legde ik mij helemaal neer te rusten, ontspannen. Ik denk: ik moet bijkomen. En toen, het was heel bijzonder, ook niet vaak gedeeld. Toen had ik het gevoel dat echt vanuit de aarde een soort operatie gaande was. En dat het vrij lastig was om die operatie te doen, omdat ik niet rechtop zat. Het leek alsof een kracht vanuit die aarde iets wilde openmaken. Heel ongemakkelijk. Ik was gewoon gaan liggen in de schaduw onder een boom, met mijn hoofd op een steen. Later zag ik dat er een inscriptie op stond met een mannetje die naar de hemel wees. Die hele plek is heel bijzonder daar.

Dus ik lig met mijn hoofd op die steen, en dan is dat hele proces daar. En ik moet een beetje elke keer verliggen, maar ik wist wel: niet in het hoofd, in het hart, en laat het maar gaan. En toen dat eindelijk, dat duurde vrij lang voordat het van onderen open was. En toen het open was, kwam dat in mijn hart, en mijn hart opende. Ik deed mijn ogen open, ik zag de zon. De zon kwam in mijn hart. Vervolgens opende weer mijn hart en ik ging weer naar de zon en allesom. En toen was het klaar en ik rook zo om me heen, niet normaal, echt niet normaal. Ik dacht: holy moly, wat gebeurt hier nou weer? En toen ben ik in slaap gevallen. Drie uur later, vier uur later misschien, zo’n Indiase mevrouw die zei: missie, missie, everything oké. En toen was dit ook een mystieke ervaring.

Ik had er nog geen antwoord op gevoeld, en ik ben het later gaan opzoeken. Toen ik het toevallig had over die vijf slangen uit de spine, wordt daarvan gezegd dat het de vijf lagen van de rishis zijn. Dus ik ben nooit volledig ontwaakt in de zin van de zeven. Ik ben ontwaakt in mijn menselijk zijn, die vijf niveaus. Als je Boeddha ziet afgebeeld, heeft die altijd zeven naga’s, en ik had er vijf. Dat is ook wel grappig. Dus ik heb een inzicht gekregen: dit is het niveau van ontwaken waar je je nu op bevindt. En vervolgens gaat het niet over de ervaring zelf, maar in hoeverre je het kunt integreren. Dat is natuurlijk het allerbelangrijkste.

Na zo’n bijzondere ervaring van tien dagen in India. Ik had nog nooit gemediteerd, tien dagen in India. Ik bedoel, ik schilderde, dus ik mediteerde. En ik had nog nooit yoga gedaan, nou, ik deed alleen de vijf Tibetanen, een boekje van de bron van de eeuwige jeugd. Dat was kennelijk meer dan voldoende om het systeem klaar te maken.

En zo had ik het nog niet eerder zo gevoeld. Ik was toen meer met het licht, ik was zelf al licht. Het waren de slangen die uit mijn spine oprezen, maar echt vanuit het bekken. Eigenlijk die ervaring die ik had met dat licht, dat ik aangekoppeld was bij de aarde-energie. Dat dan pas die liefde, die hele grote liefde, kon stromen. Maar ik wist het toen niet. Ik dacht: de goeroe klopt op mijn schouder. Dit is zo groot, dit ben jij niet. Dit kun je niet verzinnen, dat jij dat bent. Dus wat doe je: je projecteert het naar de buitenkant. En dat deed alleen die zielenmaat van me, van wie ik mocht lenen, die het kon voelen. De anderen dachten dat het kwam omdat je in hun nabijheid was. Maar zij kon voelen: nee, dit zijn we samen. Maar goed, we projecteren het altijd naar buiten. Dat is ook het vervelende wat er gebeurt.

Dus ik kwam thuis. Ik had twee kinderen. De een zat in 5 vwo, dus er moest van alles gebeuren. We gingen elk jaar op wintersport. Het was 10 november dat ik terugkwam, en in december gingen we weer met elkaar op wintersport. Er moest op de tafels gedanst worden, en er werd verwacht dat de biertjes gedronken zouden worden zoals anders. Ik had een heel gewoon leven. Het was ook niet zo dat ik voor die ervaring vegetariër was of niet dronk. Ik was heel gematigd met alles, dat zeker. En ik was toegewijd aan de beste versie van mijzelf te zijn, omdat ik wist dat dat mijn ziel zou brengen naar dat stukje van het hoger zelf. Zo zag ik dat toen.

Maar het was heel dubbel. Op het moment dat ik in mijn kamertje op mijn kussen zat, was ik die zelf van leegte en liefde. En vervolgens, als ik de gewone maatschappij instapte, was ik eigenlijk een toevalstreffer. Ik had het niet meer allemaal zo helder van: dit is goed. Je wordt zo verruimd dat het heel erg lastig is te focussen. Ik was zo opengeblazen dat ik over the place was. En vroeger kon ik heel makkelijk bij de kant gelezen worden. Nu was dat zo groot geworden dat ik heel veel moeite had met de dagelijkse dingen. Dus ik werd geconfronteerd met mijn muzikaliteit, dat ik niet meer met de dagelijkse dingen mee kon, of dat dat veel meer moeite kostte. Ik werd geconfronteerd met mijn bezigheden en ik voelde eigenlijk dat ik op dat kussen wilde zitten.

Maar ja, ik had een man van wie ik hield, ik had kinderen van wie ik hield. En ik zag dat ik mijn ervaring helemaal niet ondergeschikt wilde maken. En mag je heel niet optuigen.

Want ik ging boodschappen doen bij de C1000. En daar zat een leuk meisje achter de kassa die waarschijnlijk de onschuld zelf was. En ik kijk haar tijdens het afrekenen in de ogen en ik denk: wauw, zie jij er echt mooi uit. En op dat moment gaat het hart van mij open en ik had het idee dat ik de hele C1000 in het weer zit. En dan denk je: oh my god, kan het even gewoon.

En toen kwam het dat ik mijn kinderen ging oordelen over dat ze bier dronken, en ik boos werd, en ik vergeet dat ze jonger worden. En dan komen opeens de dingen die je twintig jaar hebt stilgehouden, die komen erbij. Maar ook de oordelen van mezelf. En dat is alleen maar schaduw, uitvergroot. Dus waar ik daarvoor accepteerde.

Ik weet ook nog heel goed toen ik in India was, dat ik eigenlijk heel onhandig voelde hoe ik met die arme mensen moest omgaan. Maar dat ik elke keer dacht: dit is wat het is. Ik doe mijn best. En dus ik accepteerde mijzelf compleet, al mijn tekortkomingen die ik heel goed zag. Alleen op het moment dat ik die realisatie had van wie ik was, vond ik dat ik dat moest zijn. En toen viel ik eruit.

En dat is natuurlijk wel heel grappig. Want dat is precies de richting waar we naartoe gaan als we het hebben over heling of eenwording. Ik dacht dat je één werd met het perfecte plaatje. Maar je wordt heel onder het juist teerde. Dat is die nou helemaal, een stuk schaduw dat je draagt. En dat is al je beperking. En dat je op elk moment je heel kon voelen. En dat je nou helemaal weet dat je een mens bent, maar wel dat je weet dat je in het grote veld zit. En dat je net zo als elke plant elk keer weer in een seizoen staat. En elk keer weer in die cyclus van bloei, verwelken en sterven.

En we hebben een hekel aan sterven. We hebben niet door dat er gewoon dingen in je leven zijn waarvan je zegt: dit is zo groot, hoe kom ik hier ooit weer uit. En ik heb nooit begrepen dat dat al sterven kan zijn. Ik wil zeggen: ik laat gewoon dit oude leven los. Die in de wortel zit, die bloeit weer op als een roos, omdat hij het gewaagd heeft. En dan kan hij vervolgens weer helemaal meedoen aan het leven. Maar hij heeft wel moeten sterven als de oude vorm, iemand die eerst gewoon kon lopen en mee kon doen met de maatschappij.

Dit is eigenlijk wat je nu ook omschrijft. In de acceptatie van: dit is hoe dit is, een wortel in een roos. Eerder hadden we het erover dat je op pad ging met je creatieve uitingen, je proces, scholing, dat dat eigenlijk al de weg vrijmaken was voor dit ontwaken. En dat het nog gewoon was: ik wil zijn, een paar dagen per week vrijhouden voor het leven. En dat daar een openheid kwam. Een rigiditeit van: dit is hoe het leven moet zijn, en dan moet ik het helemaal invullen. Oh nee, laat het maar. Openstellen aan het leven. En dat je dat hier ook weer laat zien. Dus iemand die in overgave kan zijn met het feit dat je in een wortel zit. Daar stijf je niet in van: dit is wie ik ben. Want dat is het niet meer. En als je daarin kunt blijven, dan komt daar weer iets prachtigs.

Absoluut. Absoluut. Wat het zo moeilijk maakte, eigenlijk in die tijd, nadat ik me bewust was — nee, ik was nog helemaal niet bewust dat het allemaal daarmee te maken had. Maar wel dat ik zag dat ik vanuit een veel groter veld leefde. En dat ik… ja, dat grondde in mijn droge, of dat licht en liefde in mijn droge, wat ik goddelijk noemde, om het zo te zeggen.

En ik was natuurlijk met dat economische Onzevader bezig. En dan heb je de grote zin: niet mijn wil, maar uw wil geschiede. En ik wist niet dat ik, door die ruimte in mijn agenda, eigenlijk al was waar uw wil liet geschieden. Ik vond van alles ook een pak, dat heeft nergens werk van, blijf van werk. En zo geschiede uw wil. Maar op het moment dat ik erover na ging denken, van: oh jee, maar nu heb ik deze ervaring gehad en die moet ik uw wil laten geschieden. Toen duurde het niet meer. Ik dacht: wat is eigenlijk uw wil? Ik weet dat het het veld van het licht is, het veld van de liefde. En omdat het allemaal zo groot was, die ervaring zo groot geworden was, dacht ik: ik weet het niet. Dan doe ik maar helemaal even niks.

Daar heb ik weer een concept van: wat is dan uw wil? Terwijl het eigenlijk al helder was. Het was helder in de energie. En het was helder in mijn leven, maar ik begreep het niet. Dus wat gebeurde er: ik dacht, oh jee, ik wil dit, maar is dit wel de bedoeling. En met alles ging ik vragen: is dit wel de bedoeling. En dan had ik: ik heb het niet helder of dit de bedoeling is, dus ik doe er niks. En zo heb ik denk ik vijf jaar onder de tafel gezeten. Omdat ik gewoon niet meer wist wat de bedoeling was van het leven. Want ik wist niet: waar gaat uw wil, dan komt uw wil. Terwijl bij mijn binnenste had ik een berichtje, een kaarsgevoel van: oh, dit moet ik doen of dat moet ik doen. Dus eigenlijk die ziel die mij de afgelopen jaren voor mijn ontwaken stap voor stap meenam in een proces van klaarmaken, en dan die piek. En dan denk ik: ik ben niet waardig. Wat ik ging ook om er zelf oordeel over, wat maak ik nog. Oh god, wat maak ik nog. Ik geef het allemaal buiten me weg.

En die ziel had me uit de duur geleid, zonder dat ik wist dat het dat was. Dus de gedachte tot wat ik weer dacht: het leven is niet leuk meer, want ik weet niet wat God van mij verlangt. Ik had het echt buiten me gelegd. En langzaam merkte ik toch waar ik blij van werd. En dan weet ik dat dat concept in de mind zit, en dat het gewoon lekker in me is. Dat als ik doe waar ik blij van word, en waar de mensen om me heen blij van worden, dat dat al de uw-wil is. De uw-wil van de liefde, voor mezelf, maar ook de liefde. En toen kon ik langzaam weer leven.

Dit is de zesde, de andere zes. Heel dicht bij jezelf, dat hart volgen.

Precies, precies. Maar omdat ik een concept op had, en ik dacht dat ik van buitenaf toestemming moest hebben, terwijl mijn hele pad me gelijk had, zonder dat ik enig idee had. Dus toen heb ik die concepten allemaal weer afgehaald. En ik woon weer heel rustig naar dat stukje liefde ook voor mezelf: wat wil ik, waar word ik blij van? En wat kan ik toevoegen aan de blijheid van de wereld? En toen durfde ik weer.

Hier eigenlijk achter komen, je werd te staan, dat je eigenlijk jezelf door het hart als het kompas kunt gebruiken, in plaats van wat ik naar buiten leg.

Ja, maar de grote grap was dat op het moment dat je het goddelijke realiseert, dat je daar dan een concept op plakt. Terwijl het gewoon de levenskracht en de levensliefde in jezelf is, die met jouw bijzondere talenten naar buiten mag komen. En dat kan in elke vorm. Dat kan vroeger geweest zijn over die fysica. Dat kan op elke manier waardoor je het leven verlicht door je aanwezigheid. En dat komt dan in een wat latere fase, in de integratie.

En over schade en schande wordt men wijs. En vooral daar geen oordeel over plakken. Dat het schade en schande is. Onder de o van het schade. Het wordt ook wel eens gezegd over het woord zondaar, dat dat daarmee te maken heeft. Dat je gewoon een toppie mist. Het gaat net even. Dat is niet te breed. Dit is helemaal geen zwaarte op. Ineens, als het meerturig, we volgens dat je het taartgebak in laten gedeelten van de zondaar. En dat is het op dat niet veel meer. Dat is net even een beetje jammer. Veel minder zwaar dan het woord zondaar, waar het echt zoveel over iemand vanuit woke met een bonter vervolg van: jij bent nu… en je bent doem om de brandende hel dat je gezondigd hebt. Je begrijpt het woord net even verkeerd. Daarom maak je een keer de afslag, dat is echt werk.

En daarna vond ik het ook heel mooi om op een andere manier naar Maria te kijken. Ik vertelde even dat mensen me vroegen om die cursus te schrijven van spirituele groei aan de hand van de chakra’s. Dat had ik voor mezelf bedacht, dat ik dat aan de hand van het Aramese Onzevader zou doen. Alleen liep ik daar vast, omdat: hoe kun je nou heel worden aan de hand van de vader? En waar is dan de moeder? Dus ik ging op zoek naar de moeder in het gebed. En die heb ik wel gevonden. Dus dat goddelijke vrouwelijke, ik zag eigenlijk in die energie, die hier op aarde in een vorm gevangen is. En dus krijg je precies dat de buitenkant het aanrijkt wat je in de binnenkant realiseert.

Is die altijd al bij jou geweest?

Ja, en dat had ik geen idee van. Dus ik heb altijd aan de hand van de moeder gelopen. Ik voelde me ook altijd wel dat kind van die moeder. En later dacht ik aan de ooievaar en die goede geest. De vader was altijd wat verder weg, maar de moeder was eigenlijk altijd al wel. Hoe moet ik dat noemen, toen ik die kundalini zie, dus eigenlijk de vrouwelijke moeder.

Ik was een kind, om het zo te zeggen. Want ik liep aan de hand van mijn energie, die ik de ruimte gaf om mijn leven te laten ontvouwen. Zo liep ik.

Wat je nu omschrijft: je kunt niet alles als je in het nu bent en je gedachten wegvallen. Dan kom je in een soort acceptatie van het moment zelf, en dat houdt ook compassie in. Soms is dat moment van nu totaal niet te verteren, waar wij ze verzwegen. Dus je komt vanzelf in de compassie. Dan ben je eigenlijk in die staat van het verliefde, en dan ben je er al. Dus dan is er niet iets waar we naar op zoek zijn, want dat is het geweldige.

Het is hoe ik vaak zeg: dat is mijn doofse brein waar die dat moest analyseren, maar van verlichting: oké, leuk concept, verlicht van wat, wat is er dan zo zwaar. En het ging dus echt onderzoeken. En dat was: er is simpelweg een verhaal dat zegt dat dit moment niet is hoe het dient te zijn. En de eat the fruit of the tree of the knowledge of good and evil, een laag eroverheen, een gedeelte van ons brein dat altijd met overleving bezig is en zegt: dit goed, dat kwaad, om zich veilig te voelen, overleving van het fysieke. En die laag, wanneer je in het nu bent, valt weg. Wat je bent is simpelweg één met wat ervaren wordt op dat moment, zonder het filter eroverheen dat iets anders zou moeten, of dat je de ritme moet. En dan is het natuurlijk heel logisch. Ik vind het begrijpelijk, in de mate dat je zegt dat het een beetje iets kil kan zijn van in het nu leven. Het is een techniek, niet een doel op zich. Want dan heb je weer een ideaal: ik moet in het nu leven. De grootste grap is dat als we dingen doen die we leuk vinden, dat leven wint nu. Dan is er geen enkele gedachte meer dat iets niet goed is. En dat zou ik ook heel graag willen meegeven: we hebben het zo gecompliceerd gemaakt.

En dat is als dat ik ging leren mediteren. Toen ik daar ging zitten, dacht ik: vier jaar met mijn schilderen en het ook uit. Dan is het eerst je gedachten trainen, dat je heel duidelijk kijkt: wat bedenk je. En ik heb gevoeld in het begin, toen ik thuis kwam, dat ik even goed dacht, dat ik het gevoel had dat ik angstig was voor wat er in mijn hoofd kwam. En dat ik vervolgens: dat is een gedachte, dit is een gedachte. Wat is er nu eigenlijk veranderd als ik kijk in het leven. Mijn man, mijn zoons, vonden eigenlijk helemaal niet zo veel veranderd. Die zagen aan de buitenkant…

Door die ervaring wordt eigenlijk je geest opgeruimd, en daarvoor had je vooral last van je persoonlijke gedachten. En nu komen er nog veel meer velden van gedachten binnen. Dus je wordt geconfronteerd met gedachten die je nog nooit gehad hebt. En dan is het mooi om die Byron Katie te gebruiken van: is het echt waar? Is het echt waar? Ja, dat vond ik echt wel, die heeft me heel erg geholpen.

En het oordeel is dan de tweede eigenlijk. Dus je kunt niet alleen gedachten hebben, maar ook het oordeel over jezelf, nog meer dan over een ander. En het oordeel is er eigenlijk voor dat je niet de hele waarheid waarneemt. Dus een stukje van de waarneming hou je weg doordat je een oordeel op hebt. En het oordeel, ik voelde elk oordeel naar mijzelf als een dolk in mijn rug. Letterlijk. Dus omdat ik zo gevoelig geworden was, kon ik dat niet meer doen, omdat het me gewoon kapotmaakt. Een oordeel maakt je gewoon kapot. Je kunt pas die eenheid ervaren als je zowel je schaduw als je licht accepteert. En dan is het oordeel echt een dolksteek, wat je voor een oordeel deelt van jezelf.

En we kunnen natuurlijk wegvliegen, en dat gebeurt heel vaak, maar als we weer thuiskomen, dan staan er weer andere representanten van hetzelfde wat er op het vorige podium heeft gestaan. Dus ik wil zeggen: voor jou, ik kijk gewoon in hoeverre je in liefde kunt leven. Ik ben jarenlang met mijn moeder, waar ik een best lastige relatie mee had, omdat zij zo autoritair was. Ben ik met haar — ik noemde het altijd een bootcamp — maar we gingen naar haar huis in Frankrijk. Voor mij was het bootcamp: hoe lang ik in verliefdheid kon blijven met haar. Zij daagde me uit om in mijn eigen autoriteit te gaan staan. Dat was eigenlijk haar grote rol in het leven. Zij was autoritair, daar was ik. Is het slecht van haar? Ik knikte en ik zou je geen raad geven, maar het was de bedoeling dat ik gewoon mijn eigen verhaal mocht zeggen en kon zeggen wie ik was, en dat we elkaar misschien kunnen respecteren, maar dat ik gewoon in mijn eigen autoriteit was. Dat heeft heel erg goed geholpen. Het heeft lang geduurd, het heeft heel goed geholpen. Daarom kon ik ook niet terug naar de ashram, omdat ik daar weer in eenzelfde rol zou komen, staan met de goeroe, wat zo’n grote autoriteit was, dat je echt niet zelf aan de orde komt. Maar goed, en zo heeft iedereen op zijn eigen podium een plek, en daar ook zoveel het spelen op de best mogelijke manier. Zo zie ik het. Dus ik ga eerst kijken hoe ver je de liefde kunt leggen, want het is niks anders: het licht is intelligentie en liefde.

Als ik jou hoor praten over jouw ervaringen, het is moeilijk om te zeggen of dat de absolute ervaring is, maar ik geloof daar zeker wel in, dat je ontwaakt bent, op die vooral van bewustzijn, hart, en absoluut er niet veel op de gun, dan moeten er ook allemaal zenuwstelsel… En het pad dat ik heb gelopen, dus eigenlijk hier wordt top-down gegaan, hier wordt op een bewustzijn, het was raar: wie ben ik, wie ben ik, en eigenlijk gewoon identificatie waar het steeds meer aan op deze lekker weg is gevallen. En daar kwamen momenten van dat het zenuwstelsel, we hebben opengeschoten, dat hart…

Het is eigenlijk, als je het zegt, dan denk ik dat ik klaar was om open te bloeien. Het is een natuurlijk proces, misschien wel door allemaal incarnaties die je gehad hebt, en dat er voorwerk gedaan was, om bewust met chakra’s, met mijn schoon van mijn heling en mijn reading-opleiding, waarom natuurlijk ook al voorouderlijk, weet ik wel, alles werd geschoond. Niet dat ik daar niet… ik was begonnen niet waar ik deem, maar dat lijkt me luk. Dat is ook een derde pijler, waar we het net over hadden: liefde, levenskracht en levensgeluk. Ik denk heel erg dat je gelijk wordt op het moment dat je doet wat je leuk vindt. En als we het hebben over stralendheid, dan komt die stralendheid tot uiting als jij op de juiste wens bent, als je gelooft dat we allemaal een uitdrukking zijn van het goddelijke. Ga je overal die schoonheid ervaren? Dan ga je ook een dankbaarheid, en je gaat de schoonheid in een ander zien. Je gaat de schoonheid in de hele schepping zien. Dan komt een soort magie weer op aarde. Ja, van de grootheid.

Maar het gekke is: we zijn het wel allemaal. Het is het vocht iets toe wat het wel de andere kant afdempt. Het is eigenlijk: we zijn wel allemaal die in, zegt hij, groef die je groot. We zijn allemaal maar gewoon. Dat zijn we ook aan de andere kant, alleen dan zie je de magie. Ik denk dat dat zo belangrijk is, dat we weer die magie gaan zien. Zodat we in dat veld met z’n allen leven. En zowel op aarde gewoon met elkaar fijn omgaan, maar ook in het veld, niet politiek hoeven zeggen, niet bevangen met onze hatende gedachten. Ze hebben gevoelens, en daarin zijn we wel met z’n allen verbonden.

Dat is ook iets wat ik dus eigenlijk voelde toen na die ervaring, dat ik opeens gedachten kreeg die ik nooit gehad had. Dat kwam gewoon, want mijn veld veel groter was. En dat ik gewoon de gedachte kreeg waar ik nog nooit aan gedacht had. Maar door de angst, en waardoor het oordeel was, dat dat ervoor nooit was. En daar kwam ik weer een laag overheen van: oordeel, daar zijn niet goed. Daarom? Er wordt geoordeeld. Dus zie je, zie je, zie je.

Ja. Maar supermooi. Want we even heel fijn om zo diep daarin te mogen duiken. En jouw verhaal. En weet je, allemaal wat je hebt meegemaakt. En ook wat er allemaal voor heelheid is ontstaan. Ja. Mooi.

Ja, ja. Graag gedaan.